Zou Alice het bericht in mijn gastenboek gezet hebben? Of Marieke? Of Annis zelf? Of.........? Ik weet het niet. Dus .......zou de schrijver van het bericht mij een e-mail willen sturen?

"Victims of war in BiH must be treated humanely and with respect. The BiH State, and its entities, must ensure that its domestic laws, to the greatest extend possible, provide justice to the victims and their families", said Mrs Zwerver.

"The responsible bodies must reach the solution as soon as possible. Some of the families of victims of war have been waiting for years to bury their beloved ones in a dignified manner", concluded Mrs Zwerver.

Sarajevo, 20 April 2007

Link: http://www.oscebih.org/public/default.asp?d=6&article=show&id=2042

The fact that we all work for an international organization in a foreign country and that we closely work with colleagues from this country means that this auditorium can offer as many if not more cultural traditions here as there are countries represented in this Mission.
Although we work for the same Mission, we have our own different memories and experiences, and perhaps also different appreciations for the International Women's Day.

Zo begon ik mijn speech voor de 8 maart viering die de OVSE Missie in Bosnie-Herzegovina dit jaar voor het eerst organiseerde.

Mijn verhaal was wel aardig, maar Fadila Nura Haver - een bekende schrijfster en journaliste - gaf een uitstekende speech die ik graag hieronder af wil drukken. Het geeft een prachtig inkijkje hoe 8 maart in voormalig Joegoslavie gevierd werd. Hier komt die:

Freedom is always and exclusively the freedom
of the person who thinks differently
Rosa Luxemburg

If in the 1980's you were an employee of the State administration or of a State-owned company in Bosnia and Herzegovina, and you are a woman, then your memories of the celebrations of 8 March are only slightly different than mine. Or even less than that. In the last decade of the socialist utopia it was a half working day, the only day that was celebrated collectively without being legalised as a State holiday. Of course, even in socialism, every human practice has its purpose. Marking a holiday, envisaged and implemented in such a manner, at work, had a goal to continuously nurture an illusion about the absolute equality of women in the socialist society. Viewed from outside, it could really be claimed that socialism - at least the one I lived in - abolished the racial, ethnic, religious, even gender inequality, providing equal treatment in practice, first of all in the domain of social justice. Collective rights, equality within that framework, were not just declarations by nature.

If we analyse more closely, within the global framework, the early women's activities regarding gender equality, we will notice that those were, in fact, demands for social equality. Along those lines, the first advocates and fighters for women's rights will remain remembered in history mostly as fighters for socialism, and within it for equal rights of all human beings - thus including women. No wonder then that it was in socialist systems that women attained a higher level of social equality rather than in the capitalist systems. The capitalism, of course, by its nature strived not only to protect the rights of owners of the capital to the highest degree but also, in the name of their interest, to use its mechanisms of domination to degrade and oppress the poor and the workers. In that sense, a woman in capitalism was additionally discriminated against because she was less paid than a man for the same job. Research indicates that this trend has continued in the developed democratic societies.

However, let us return to Bosnia of the Eighties. Three or four days before 8 March we would see women - university professors, political activists, nurses, tramway drivers, waitresses, journalists, office administrators or factory workers - rushing to buy presents for kindergarten or school teachers of their little children, for their mothers or mothers-in-law, for neighbours, sisters, aunts and girlfriends. All along, they quarrel day and night with their partners whose nerves are ever thinner, in proportion to the decrease of the family budget. Entering the last gate of this hellish struggle, they give their last penny to refresh their hair style, clothes and other accessories which should contribute to the following day's happiness and shine in front of their female colleagues while, behind the doors of their homes, the tensions escalate into a declaration of war.

A woman's expectations are big and absolutely unrealistic. She expects Him to redeem himself for all the lack of attention, for neglect, arrogance, for the fact that He ignored her needs and her sacrifice for the family. On the other hand, He expects that the extraordinary investment of good will, money and compliments be added and recognised as macho accomplishments which deserve gratitude and trophies of all kinds. She wants to sit on the throne at least today. He wants to stay on the throne every day, and especially today. Because, "Today is not 8 March", he will say on those days when his neglect of the woman is objected to. And, of course, He expects an extraordinary reward for His extraordinary effort during a single day.

So, many women would appear in the morning at their workplaces as tragicomic caricatures, their faces swollen from crying, with dissatisfaction and unhappiness whose harsh odour could be smelled under a triple dosage of Chanel, justifying the tired look and circles around their eyes with the lack of sleep in order not to affect the new hairdo. She would brag about shoes, bag, suit or jewellery ostensibly bought by her husband, the loveliest husband in the world. Only those who developed not only collegial but also friendly relationships will say to each other unwillingly that they had actually bought the gift to themselves in order of avoid humiliating sympathy of people at their workplace, which is based on the myth that the woman is guilty for the undignified attitude of her husband/male partner.

In that persistent embedding of the feeling of guilt in a woman's consciousness, the guilt for all the troubles in relations between a man and a woman, lies the biggest trap from which stems the culture of the woman-victim of domestic violence. Unfortunately, a victim which denies that persistently. I have met many women who developed incredible skills of praising their partners, maintained persistently until the faithful moment when the real truth about the abusers at home could not be hidden by any means any more. After ostensibly falling down the stairs and hitting traffic signs countless times, which had allegedly caused the bruises, there would be a formula whereby the degree of violence would increase as long as there would be an appropriate victim to endure that.

Now, or when we started speaking about the individual relationship between a man and a woman, we left Bosnia and are exposed to a global torrent. When it comes to domestic violence and the denial of it, the women's issue crosses local borders. Relevant research indicates that even in developed democratic societies the family violence topped the ranks of pervasive and growing violent behaviour. Also, it is evident that the abusers are mostly men, and that the victims of violence are mostly women and children.

That brings us to the so-called transitional period of the BiH society or we are, maybe even, returning to the very beginning of the women's problem. A significant non-governmental sector for civil initiatives, launched by International Organisations with the aim of democratise the BiH society, returns us to the level of declarative gender equality, which is less than we experienced in practice. In the domain of social and even political equality, a BiH woman has far less rights today than in the State that existed before the war. The concept of human rights - which serves as the basis of feminism as well- has been degraded to the level of lack of respect for fundamental human rights. That situation additionally favours sexism, which - similar to racism - is based on the degradation and denial of the fact that a woman is a human being at all.

We ask - why does sexism exist at all? - and the contemporary theories provide an answer: It exists because the entire society is based on the principle of domination. It exists because this society is organised hierarchically. Thus, it is necessary to change the structure of the society. The main goal of feminism is to achieve something very similar to anarchic utopia - a self-organised society, based on free relationships and not on domination. It is necessary for each individual to change his/her modus operandi. The fight for change must begin at all levels - not only in politics, in demonstrations or similar events, but at a personal level as well, in our relationship toward other people.

Finally, we have to ask ourselves: is it not the very necessity to fight for our personal development in fact the basis of all human rights, that is - the right of any person to live and develop oneself the way he/she wants? If that is so, we return to one of the first demands of feminism, and that is the right to education. Because, the education represents the basic component of human creativity, and the creativity is the basic precondition for individual development.

International Missions, including the OSCE Mission to Bosnia and Herzegovina, would have to know that the lack of respect for human rights was not invented here. The respect for that fact would perhaps help them in order not to treat the local population as less worthy human beings, but as a community of people which is just facing bigger problems than some happier communities. Because to educate, first of all, means to show by example.

Fadila Nura Haver

http://picasaweb.google.com/hansvanegdom/Serajevo

Een selectie op zijn website:

http://foto.hansvanegdom.nl/index.php?cat=28&page=1
http://foto.hansvanegdom.nl/index.php?cat=28&page=2

Hieronder zal ik kort aangeven wat de rol van de OVSE is in het verkiezingsproces.

The OSCE Mission in Bosnia Herzegovina was established under the General Framework Agreement for Peace, better known as the "Dayton Agreement", in late 1995. This peace agreement stopped the war but also provided mandates for international organisations, including our own, which are operating in this country. From its inception, the Mission's main goal has been to equip the country with functioning democratic institutions, respectful of democratic principles, the rule of law, and commonly accepted standards of human rights. All these tasks form an important element of Dayton's broad goals of stabilization, democratization, and peace implementation.

By Dayton, the OSCE was tasked to work in primarily three areas-elections, human rights, and regional military stabilisation. The Mission was mandated, among other things, to prepare, conduct and supervise elections in this country until an election law was adopted. At the beginning, elections took prominence and consumed the lion's share of Mission's resources and manpower. The OSCE actually ran the first post-war elections in 1996. From 1996 to 2000 the OSCE ran six more elections in this country.

In 2001, the domestic Election Law was adopted and a permanent Election Commission replaced the Provisional Election Commission in November 2001. This Election Commission, however, retained international presence, and was at the beginning comprised of three internationals and four nationals. The 2002 general elections demonstrated that the Election Commission developed into a well functioning body and the OSCE Mission to Bosnia and Herzegovina closed down its Elections Department in December 2002. This sent a clear signal that the responsibility of the future elections process must rest with the officials and citizens of this country.

The Mission still retained two permanent seats on the Election Commission and the Office of the High Representative occupied the third international seat. They both only acted in an advisory capacity, but even these responsibilities came to an end in June 2005, when all international members officially withdraw from it. With this, the Election Commission became a fully national body. However, at the request of the members of the Commission, the OSCE Mission and OHR retained their advisory presence until these general elections.

There are over two million seven hundred and thirty thousand voters (2.736.886) registered for these elections. The overall number of voters increased for over 15 percent (over 410.000 voters) when compared to the last elections in 2004. The introduction of a new registration system of voters, which changed from active to passive one, greatly contributed to this increased number. The system for personal identification data (CIPS) proved to be a useful solution for producing an accurate and up-to-date voters' list as all citizens at age of 18 and older are at the same time registered as voters and their names consequently appear in the Central Voters' Register.

Displaced persons, who were under every previous election given special voting rights, retained these for the forthcoming elections as well. This special category of voters again have a right to chose their voting option, which means that they can vote either for their pre-war municipality (in person or in absentia) or for the municipality where they currently reside. Only the registration of out of country voters remains active.

As far as the other main players in this game, the political parties and voters, I would conclude that the political campaign was, rather disappointingly, colored by nationalistic rhetoric. The Central Election Commission has, within its overall responsibility for organizing and overseeing the conduct of elections, also the responsibility to monitor and sanction the conduct of the parties and candidates competing. There was quite some discussion in public during this election campaign about what represents the hate or inflammatory speech, and if and when the Central Election Commission should act.

At the end, there were no radical decisions taken, nor serious sanctions undertaken, although some serious concerns have been voiced. The sharp campaign with nationalistic undertones however could potentially make the post-election coalition building more difficult. We can only hope that citizens realized the importance of these elections, and that the turn out on the Election Day will be significant. But at the end, it always is up to the politicians to convince what kind of government they can offer, and to citizens to elect the representatives they trust could deliver.

On the first of October, voters in Bosnia and Herzegovina will elect representatives to all three levels of governance: state, entity and cantonal level. They will also cast their ballots for the three-member State Presidency. A total of 56 political parties, coalitions, and independent candidates or their lists have been certified to stand in the elections. The first preliminary results are expected to be announced by the Central Election Commission already at midnight of the Election Day, but it will take some time before the new government is in place.

These general elections are of great significance for this country. They are important from the technical point of view, as this will be the first general elections conducted and organised solely by national authorities of Bosnia and Herzegovina. There have also been a few changes introduced to the election legislation, and these elections will also prove their quality.

These elections are also politically rather important. Bosnia and Herzegovina achieved a significant step forward when it started negotiations on the Stabilisation and Association Agreement with the European Union. This represents a remarkable progress but is also only a start of a longer process. Expectations, especially amongst ordinary citizens, about the European integration process are mostly related to better economic situation. Joining European Union, however, means mostly undertaking quite often painful reforms, for which political courage is needed.

Another very important issue which this country's parliament will have to work on will be changes to the Constitution. The failure of the process in the fist half of the year showed that there are serious divisions amongst politicians when it comes to changing what was signed at Dayton. However, practice showed that changes are needed, if the country is to move forward politically and economically. This is ultimately in the interest of all citizens of this country.

Andere jaren liep ik op deze dag de stille tocht op het Plein in Den Haag, vandaag was ik bij de herdenkingsbijeenkomst in Potocari, een dorpje op enkele kilometers afstand van Srebrenica.

Er waren duizenden mensen op de been.

Momenteel zijn er 2600 slachtoffers van de Srebrenica massacre geidentificeerd. Er zijn nog steeds zo'n 7000 zakken met een onbekend aantal slachtoffers die nog geidentificeerd moeten worden. Deze lichamen komen uit massagraven en individuele graven uit de buurt van Srebrenica.
Voor de naaste familie is het erg belangrijk dat de lichamen geidentificeerd worden en vervolgens respectvol begraven worden. Jaarlijks gebeurt dat op 11 juli.

Het was goed daar te zijn. Een indrukwekkende ervaring.

Het was een fantastisch concert. Prachtig.

In de zomer zijn er in het oude gedeelte van de stad zomerfeesten, Bašcaršijske noci

Een mooie muziek ervaring, zo'n optreden in de bibliotheek.

Foto's: Claartje Gieben

NBE in Sarajevo

Samen met Musicians Without Borders , de organisatie die via muziek bevolkingsgroepen nader tot elk wil brengen en die vooral actief is in Bosnië-Herzegovina, helpt het Nederlands Blazers Ensemble het conservatorium van Sarajevo om de blazersopleiding weer opnieuw op te bouwen en uit te breiden.

Zoals zoveel instellingen moest ook het ooit gerenommeerde conservatorium van Sarajevo na het uiteenvallen van Joegoslavië en na de jarenlange belegering van Sarajevo opnieuw worden opgebouwd. Nog steeds is het vakkenpakket niet op orde. Er is grote behoefte aan verbetering van de kwaliteit van de opleidingen, aan het opzetten van het hoofdvak saxofoon en hobo en aan uitbreiding van het repertoire nieuwe muziek.

Begin oktober 2005 waren musici van het NBE voor het eerst in Sarajevo om de plannen te bespreken en om les te geven. Daarna is er nog drie keer een groepje musici van het NBE naar Sarajevo geweest. Daar hebben zij onder andere docenten gecoacht, masterclasses gegeven en nieuw repertoire geïntroduceerd. Studenten die hebben deelgenomen aan dit project, geven tijdens het Sarajevo Zomerfestival met het voltallige NBE een concert.

(zie verder www.nbe.nl)

Foto's: Claartje Gieben

The current constitution is a complex Dayton legacy, which grants much power to the two entities, the Federation of Bosnia and Herzegovina (FBiH) and the Republika Srpska (RS).

Much to the dismay of those in favour of amending the constitution, the lower house of the BiH central parliament rejected the proposals on 26 April 2006. Out of 42 members of the House of Representatives, 26 voted in favour, while 16 voted against. The adoption of the amendments required a two-thirds majority of those that were present and voted, which was 28 votes on that day.

What does this imply for the country and the international community? Currently the two entities have extensive authority given the decentralized structure of government. This set up is not only extremely complicated but also financially inefficient in a country with already limited resources. The parliament vote suggests that constitutional reform will remain a debatable topic that needs further consultations, work and consensus-building.

The OSCE Mission to BiH has never been directly involved in the hotly contested issue of constitutional reform. According to Ans Zwerver, Chef de Cabinet of the Head of Mission, the Mission followed the discussions over the past few months with great interest: "We have often underlined the need for efficient, effective and affordable institutions. We welcomed and supported the process of debating the constitutional changes but at the end it is up to the citizens and their leaders to design and implement the actual changes". The Mission's efforts to this end have focused on a Legislative Support Programme (LSP) designed to provide the central government with technical, logistical and expert assistance.

The primary focus of LSP is to support the BiH Parliamentary Assembly (PA) in institutional development. The Mission approach is based on the idea of sustainability and PA ownership of the strengthening programme. LSP is funded by the US Agency for International Development and will be implemented by the Democratization Department of the Mission for the next two years.

In the run up to the vote in the lower house, LSP partnered with the parliament, responsible for hosting a public debate on the issue before the vote. Public awareness and participation in the legislative process was not only a legal requirement to pass the constitutional amendments, but also a means of improving parliamentary outreach and strengthening the capacity of civil society to engage public officials.

Dario Sikuljak is a National Parliamentary Officer working on LSP at the Mission. He describes the project: "LSP provided technical support for the parliamentary proceedings by publishing the constitutional amendments in three daily newspapers, airing a radio jingle on five stations to announce the debate, writing a transcript of the latter, transporting the participants to the main public hearing in Sarajevo and giving technical advice to the Parliamentary Committee that organised the debate."

Sikuljak further explains: "The Parliamentary Assembly asked for our assistance because it was a high-level event and short notice was given. The Assembly lacked information technology, support staff and resources to individually facilitate this event. Consequently, we partnered with the services of the Assembly and spent ten intense days organising the event for 300 people".

The public debate took place in the modern parliament hall in Sarajevo on 12 April, 2006. Comments ranged from demands to abolish the entities, due to their financial drain on the country, to ramifications of the amendments on the national economic growth rate. Various parliamentary members, political leaders, NGO representatives and unaffiliated citizens seized the microphone to make comments in a hearing that lasted six hours.

OSCE Mission staff attended the debate and noted that although almost all participants agreed that the present constitution needed to be changed, few expressed strong support for the proposals on the table. A division along party lines was also visible, with representatives of the various parties for and against the amendments taking the opportunity to reiterate their views.

The fact that the vote did not pass implies that amendments have gone back to the drawing board. In the meantime, "LSP will continue to support the Parliamentary Assembly through its programme," explains Sikuljak. "The PA will be under increased pressure because the number of representatives will not increase yet the workload will, particularly as its mandate will soon end. The upcoming October elections will mark a major transition, with new parliamentarians arriving and former officials leaving".

Is the constitutional debate over? No, but negotiations on constitutional amendments must wait until after the October elections. "This recent setback is not the end of the constitutional reform debate," believes Valery Perry from the OSCE Mission Head Office. "The citizens are increasingly realising that they do not get the basic quality services (education, roads, etc.) that other European citizens expect from their governments. The OSCE's ongoing efforts to encourage people to look at the issues, and how government at all levels can play a positive role in their lives, will help to prepare the groundwork for more productive constitutional reform talks in the future, as well as for a lasting citizen-government relationship that is intrinsic to every democratic state."

By Helene Harroff-Tavel

Ook bij de mensen zelf zit de oorlog nog vers in het geheugen. Zij die begin jaren negentig het beleg van Sarajevo meemaakten, beschouwen de heuvels rond de stad nog altijd niet als een plaats van skiplezier, wel als de plaats vanwaar de Bosnische Serviërs drie jaar lang hun dodelijke kogels verstuurden. Nogal wat inwoners van Sarajevo blijven er om die reden liever weg.

Een volledig herschreven grondwet, een nieuwe internationale regent en parlementsverkiezingen in de herfst: Bosnië-Herzegovina staat voor een jaar van ingrijpende veranderingen.

Onderstaand artikel is geschreven door GERRY MEEUWSSEN van KNACK, die met een OVSE delegatie Sarajevo bezocht.

Bosnië-Herzegovina kwam in 1995 uit de burgeroorlog als een onafhankelijk land, waarin de Bosnische Serviërs, de Bosnische Kroaten en de Bosnische moslims (of Bosnjakken), die elkaar drie jaar lang naar het leven hadden gestaan, opnieuw moesten leren samenleven. De vredesakkoorden van Dayton splitsten het land op in twee deelstaten: een moslim-Kroatische Federatie en een Republika Srpska (RS), elk met zijn eigen leger, regering en parlement.
Het gedwongen huwelijk van die deelstaten wordt bewaakt door een Hoog

Vertegenwoordiger van de internationale gemeenschap, die voor zijn taak over een haast absolute macht beschikt. Discriminerende wetten tegenhouden, twijfelachtige benoemingen herroepen, of zelfs verkozen toppolitici ontslaan: de Hoge Vertegenwoordiger mag het allemaal _ tot grote ergernis van veel Bosnische politici.

De vorige Hoge Vertegenwoordiger, de Brit Paddy Ashdown, werd bij zijn afscheid, enkele weken geleden, uitgewuifd met een weinig flatterende postercampagne. Over zijn opvolger, de Duitse oud-minister Christian Schwarz-Schilling, werd al geschreven dat hij in slaap valt tijdens vergaderingen.

EEN KUNSTMATIG IDEE'
Een van de leidende figuren in de Bosnische politiek is minister van Buitenlandse Zaken Mladen Ivanic (48). Als Bosnische Serviër uit Banja Luka was hij al eens premier van de Republika Srpska _ zijn centrumrechtse PDP heeft er trouwens net de regering doen vallen _ en nu onderhandelt hij, als partijvoorzitter van de PDP, mee over de nieuwe grondwet die Bosnië-Herzegovina grondig moet hervormen.

MLADEN IVANIC: Schwarz-Schilling is een heel ander type dan Ashdown. Ik denk dat hij minder veto's en dictaten zal uitvaardigen dan zijn voorganger, en dat hij minder politici zal ontslaan.

Er wordt ook geschreven dat hij niet zo enthousiast en dynamisch lijkt als Ashdown.
IVANIC: (droog) Misschien is het goed om in die functie af en toe iets minder enthousiaste mensen te hebben. Schwarz-Schilling heeft misschien de schijn tegen, maar hij is wel heel goed op de hoogte van de situatie in dit land.

Ashdown ontsloeg politici en ambtenaren omdat ze de federale staat tegenwerkten, of steun verleenden aan vermeende oorlogsmisdadigers. Heeft hij dan overdreven?
IVANIC: Ashdown heeft, voor zover ik weet, meer politici ontslagen dan welke Hoge Vertegenwoordiger ook. Je mag natuurlijk altijd functionarissen ontslaan als je daarvoor argumenten geeft. Maar dat deed Ashdown niet.

Ashdown had wel gelijk als hij zei dat er dringend een nieuwe grondwet nodig is om van Bosnië-Herzegovina een slagkrachtige staat te maken. Volgens hem slorpt de huidige, complexe overheidsorganisatie veel te veel geld op.
IVANIC: Er zijn inderdaad delen van de grondwet die moeten worden aangepast. Over mensenrechten, of over hoe we onze president verkiezen. Maar over hoe het land moet worden georganiseerd, is nog altijd onenigheid. De Bosnjakken willen een zo centraal mogelijk geleide staat, met één regering, een parlement dat uit één kamer bestaat en één president, zonder rotatie tussen de bevolkingsgroepen. De kleinere bevolkingsgroepen in dit land vrezen echter dat ze in zo'n systeem door de Bosnjakken weggedrukt zullen worden.

De Kroaten bijvoorbeeld, die samen met de Bosnjakken de Federatie besturen, hebben nu al het gevoel dat ze niet op voet van gelijkheid worden behandeld, en ijveren voor een Bosnië-Herzegovina dat uit drie in plaats van twee entiteiten bestaat, zodat ook zij hun eigen instellingen krijgen. De Bosnische Serviërs willen dan weer een maximale autonomie voor de deelstaten. U merkt het: op dit moment is een akkoord onmogelijk.
Blijft het feit dat de huidige situatie, met alle deelstaten, kantons en gemeentes, enorm duur is.
IVANIC: Klopt. We spenderen een vrij groot deel van onze overheidsinkomsten aan administratie. Maar dat komt vooral door de complexe structuur binnen de Federatie. De Republika Srpska is veel minder duur. En je hebt natuurlijk nog het niveau van de kantons, met hun eigen regeringen, hun eigen presidenten, hun eigen wetten, hun eigen politiekorpsen.

Er is geprobeerd om de politie grondig te hervormen, maar de plannen botsten op veel protest in de Republika Srpska.
IVANIC: Met die politiehervorming is vooral geprobeerd om de rol van de deelstaten verder terug te schroeven. De Serviërs zijn voordien wél akkoord gegaan met de eenmaking van het leger en de inlichtingendiensten. Logisch ook: je kunt in een land nu eenmaal geen twee of drie legers hebben. Alleen met de politiehervorming (voorbereid door een werkgroep onder leiding van de Belgische oud-premier Wilfried Martens, nvdr.) zijn we niet akkoord gegaan. Ons voorstel was om straatpatrouilles en verkeerscontroles over te laten aan de deelstaatpolitie, en alle ernstige misdaden aan de SIPA, zeg maar de Bosnische FBI. In Duitsland werkt het zo. Maar hier wilde men eigenlijk gewoon de deelstaatpolitie afschaffen.

Ook de Europese Unie ijvert sterk voor een doorgedreven centralisatie.
IVANIC: Een volledig kunstmatig idee. Sommigen menen dat je alle moeilijkheden in Bosnië oplost door alles een te maken. Terwijl het net omgekeerd werkt.

Op dit moment vinden in de Servische provincie Kosovo institutionele gesprekken plaats. Zullen die gesprekken een invloed hebben op de onderhandelingen hier?
IVANIC: Niet rechtstreeks. Maar algemeen gesproken hebben ze natuurlijk wel een invloed. Niet alleen in Bosnië en de regio, maar in heel Europa, of zelfs de hele wereld. Heel veel landen kennen een situatie waarin één bevolkingsgroep het gezag van een centrale regering niet volledig aanvaardt.

U bedoelt Tsjetsjenië of Taiwan, maar velen trekken ook de parallel met de Republika Srpska. Als Kosovo zijn onafhankelijkheid krijgt, waarom de RS dan niet?
IVANIC: Als Kosovo meer autonomie of onafhankelijkheid krijgt, wordt het voor ons, Bosnisch-Servische politici, inderdaad heel moeilijk om aan onze bevolking uit te leggen dat wij juist méér centralisering nodig hebben. Mijn mening is echter ook dat de Republika Srpska zich nooit van Bosnië mag afscheiden. Het is beter om hier de tweede of zelfs de kleinste entiteit te zijn dan twaalfde of dertiende provincie in een ander land.

Servië, bedoelt u?
IVANIC: (onverstoorbaar) Alleen: als de Bosnische Serviërs niet gelukkig zouden zijn met de politieke ontwikkelingen in Bosnië, als er bijvoorbeeld zou geprutst worden aan hun autonomie, dan zullen sommigen wel die stap willen zetten. De meeste Serviërs willen in Bosnië blijven, maar willen wel hun eigen instellingen, als raamwerk, om zich veilig te voelen.

U maakt deel uit van de federale regering, maar u bent een gematigd Servisch nationalist. Beschouwt u zichzelf als minister van Buitenlandse Zaken van het hele land?
IVANIC: Jazeker. Ik heb natuurlijk mijn eigen politieke agenda. Maar ik ben nooit betrapt op uitspraken die ingingen tegen de belangen van Bosnië-Herzegovina.

Als Bosnië-Herzegovina een voetbalmatch tegen Servië-Montenegro speelt, voor wie supportert u dan?
IVANIC: Dat is een hoogst ongebruikelijke vraag, waarop ik eigenlijk niet wil antwoorden. Ik zal voor u een vergelijking maken. Ik was eens in Glasgow, in Schotland, op het moment dat er een match op televisie was tussen Engeland en Italië. Ik zag daar zekere parallellen met onze situatie. Maar meer wil ik daar niet over vertellen, want u vraagt in feite naar mijn privéleven.

Het gaat natuurlijk niet over voetbal alleen. Zeker de Bosnjakken nemen het de Bosnische Serviërs bijzonder kwalijk dat ze nooit voor Bosnië supporteren _ omdat ze dan impliciet zouden toegeven dat ze Bosniërs zijn.
IVANIC: Ach, al dat gedoe over 'Bosniër zijn'. Natuurlijk zijn wij allemaal burgers van Bosnië-Herzegovina. Maar als iemand ons wil dwingen om Bosniërs te zijn, en geen Serviërs meer, dan zal dat uiterst contraproductief werken.

Omdat het kunstmatig is?
IVANIC: Zelfs niet helemaal. We zijn inwoners van Bosnië-Herzegovina. Maar we zijn ook Serviërs, dat kunnen we niet ontkennen. Ik heb altijd gezegd dat ik een Serviër ben en zal dat ook altijd blijven zeggen. Maar ik woon in Bosnië-Herzegovina.

En Bosnië-Herzegovina is volgens u geen artificieel land, zoals sommigen nog altijd zeggen.
IVANIC: Nee. Zelfs tijdens de oorlog heb ik altijd gezegd dat Bosnië een apart land moest worden, zij het één met een speciale structuur. De vraag is dus niet of ik Bosnië aanvaard. De vraag is: aanvaard ik een Bosnië met één regering en één president of wil ik een sterk gedecentraliseerd Bosnië? Volgens mij is Bosnië een land dat erg gedecentraliseerd moet zijn om aanvaard te worden door al zijn burgers. De perceptie is misschien dat de Serviërs tegen Bosnië zijn, maar dat klopt niet. Ze vechten alleen voor een zekere graad van autonomie, omdat het de enige manier is om dit land stabiel te houden.

Wat zijn uw voornaamste doelstellingen als minister van Buitenlandse Zaken?
IVANIC: In de eerste plaats de onderhandelingen over de Stabilisatie- en Associatieakkoorden (SAA) met de Europese Unie (een voorbereiding op EU-lidmaatschap, nvdr.). Die zaak tot een goed einde brengen, is zeker een prioriteit, want het geeft ons een economisch toekomstperspectief. Ten tweede: alle voorwaarden vervullen voor het Partnership for Peace-programma van de NAVO (een voorbereiding op volwaardig NAVO-lidmaatschap, nvdr.). Dat vereist een nog betere samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag dan nu. En een derde prioriteit zijn betere relaties met onze buurlanden. We hebben alle belang bij goede relaties met Kroatië en Servië-Montenegro, want dan zullen onze interne verschillen minder relevant worden.

Een van de grote hinderpalen voor de SAA-onderhandelingen...
IVANIC: (onderbreekt) Voor de SAA-gesprekken zijn er nog maar weinig hindernissen, want het gaat daar vooral over vrijhandelsovereenkomsten. Ik verwacht alleen problemen in de landbouw, want in de EU liggen de subsidies voor landbouw veel hoger dan in Bosnië-Herzegovina. Wij zullen met ons beperkte budget geen gelijke tred kunnen houden, en de boeren zijn dus bang voor oneerlijke concurrentie.

Cruciaal voor de NAVO, maar ook voor de EU, is medewerking met het Joegoslavië-tribunaal. Tot vorig jaar arresteerde de Republika Srpska geen enkele verdachte van oorlogsmisdaden. En de Bosnische Serviërs hebben met oud-president Radovan Karadzic en oud-legerbevelhebber Ratko Mladic de twee meest gezochte oorlogsmisdadigers rondlopen.
IVANIC: De situatie is verbeterd. De laatste tijd heeft aanklaagster Carla Del Ponte al veel minder kritiek op Bosnië, omdat er op korte tijd heel wat arrestaties zijn verricht. In het geval van Karadzic en Mladic bestaat de perceptie dat niet alleen de Bosnische autoriteiten schuld treft. Er zijn andere landen, dat is de algemene indruk toch, die mee verantwoordelijkheid dragen voor het niet-vatten van Karadzic en Mladic.

U bedoelt Servië-Montenegro?
IVANIC: Andere landen, ik heb niet gezegd dewelke. Dat is alles wat ik daarover kwijt wil. Als ik hier nog dieper op inga, ga ik te veel in details. Hoe dan ook hebben wij in Bosnië er alle belang bij om dat hoofdstuk af te sluiten.
Waarom is het zo moeilijk om iemand op te sporen in zo'n klein land?
IVANIC: Ik ben niet echt de expert ter zake, maar áls bijvoorbeeld Karadzic hier ergens rondloopt, weet ik ook niet hoe het mogelijk is dat hij zich kan blijven verbergen.

U zou gelukkig zijn als Mladic en Karadzic in Den Haag zouden zitten?
IVANIC: Zeker en vast. Waarom niet?

Er zijn Servische politici...
IVANIC: Ik zeg het u heel direct en ik heb het al heel vaak herhaald de voorbije vijf jaar: de Serviërs zijn gijzelaars van die twee heren.

Beseft de Servische bevolking dat ook?
IVANIC: Mijn indruk is dat de mensen hier al die discussies beu zijn. Ik denk niet dat iedereen hun arrestatie zou aanvaarden. Een kleine helft van de bevolking zal hen misschien altijd een beetje steunen _ nee, dat is al een te groot woord. Maar de meerderheid zal er absolúút niet om malen als Karadzic en Mladic opgepakt worden.?
'Al dat gedoe over 'Bosniër zijn'. Natuurlijk zijn wij allemaal burgers van Bosnië-Herzegovina. Maar als iemand ons wil dwingen om Bosniërs te zijn, en geen Serviërs meer, dan zal dat uiterst contraproductief werken.'

Ik ga werken in Sarajevo, als Head Policy and Planning bij de OVSE Missie.

15 januari vertrek ik richting Wenen. In Wenen krijg ik een introductie cursus van de OVSE. Daarna gaat het richting Sarajevo.

Ik hou jullie op de hoogte.

Ans